چکیده
حاشیهنشینی یکی از معضلات شهرهای ایران به ویژه تهران در دهههای1340 و1350 خورشیدی و محصول روند مداوم مهاجرت، نتایج اصلاحات ارضی و اجرای برنامههای عمرانی در کشور بوده است. طی چند دهه مناطق حاشیهنشین در شرق، جنوب و سپس غرب تهران شکل گرفت و آلونکنشینی، زاغهنشینی و چادرنشینی به پدیده غیرقابل انکاری پایتخت به ویژه در آستانه طرحهای بلندپروازانه دروازههای تمدن بزرگ تبدیل شدند.
کمپ شهرزاد یک محدوده حاشیهنشینی با جمعیت دههزار نفر بود که در آستانه بازیهای آسیای تهران (1974م/1353خ) در حوالی خیابان شوش تأسیس شد. حکومت تصمیم گرفت برای حفظ پرستیژ خود آلونکنشینان شهرآرا، تهرانویلا و اطراف میدان شهیاد (آزادی فعلی) در غرب تهران را از مسیر و نگاه ورزشکاران شرکتکننده در بازیهای آسیایی دور نگه دارد؛ از این رو آنها را به کمپ شهرزاد منتقل کرد.
مطالعه زندگی حاشیهنشینان دشواریها و تنگناهای خاص خود را دارد؛ البته در دوره معاصر و روزگار کنونی که منابع مختلف برای پژوهش در این حوزه از بین نرفتهاند و به ویژه منابع آرشیوی که فرصت انتشار نیافتهاند، مجال و امکان پژوهش در تاریخ حاشیهنشینان فراهم است. از این رو مقاله حاضر با اتکا به اسناد منتشر نشده ساواک که در بایگانی مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی نگهداری میشود به مطالعه و بررسی کمپ شهرزاد به عنوان یک محدوده حاشیهنشین طی سالهای 1353 تا 1355 پرداخته است. این مطالعه، دشواریهای زندگی در کمپ شهرزاد که محصول سیاستهای غیر ملی و در پیوند با ناکارآمدی حکمرانی توصیف کرده است.
