چکیده
وضعیت مطبوعات، همواره شاخصی برای محک میزان وجود دمکراسی در یک کشور محسوب می‌شود؛ زیرا می‌تواند فراتر از ابزار اطلاع‌رسانی به کانون‌های قدرتمندی در جریان‌سازی امورکشور بدل گردد و مشروعیت حکومت‌ها را با بحرانی عظیم مواجه سازد. بر این اساس در دوران حکومت پهلوی، آزادی قلم، تحت‌الشعاع نظام استبدادی قرار گرفت و از دوران نهضت امام خمینی واژه «مضره» به عنوان پسوند برخی از واژگان، وارد ادبیات سیاسی ساواک شد و مأموران امنیتی برای محدودیت کنش‌های عملی و نظری نویسندگان و ناشران در تألیف و نشر کتب مذهبی، در گزارش‌های خود از این واژه استفاده می‌کردند.
این مقاله با محوریت پاسخ به این پرسش که "صفت مضره بر چه مطالبی اطلاق می‌شد و ساواک برای جلوگیری از فعالیت ناشران مظنون چه راهکاری را به کار گرفت؟" سامان یافته است. بررسی اسناد موجود ما را به این پاسخ رهنمون ساخت که از سال 1341 چاپ هرگونه کتب و نشریات مذهبی با محتوای سیاسی، مضره نامیده شد؛ زیرا از نظر ساواک «کتب مضره»، مصداق « نشر اکاذیب و براندازانه» بود که توسط «عناصر ناراحت و متعصب افراطی» به قصد «حمله به مقام سلطنت و اقدام علیه امنیت ملی» نوشته می‌شد. از این‌رو آن سازمان موظف بود برای جلوگیری از نشر و توزیع این قبیل کتب، راهکارهای پیشگیرانه را به کار گیرد. مقاله حاضر با اتکا به اسناد آرشیوی وکتابخانه‌ای، به شیوه توصیفی- تحلیلی به بررسی موضوع پرداخته است.
